پادزهر جامعه ایران چیست؟ نوسازی، تجدد و غرور

نیما افشارنادری: فضای جامعه ایرانی، فضای یاس و سرخوردگی‌ست. وزیر دولت از «زوال اجتماعی» خبر می‌دهد، کارشناس اجتماعی طرفدار دولت به میزان خودکشی‌ها، کاهش امید در کشور و فقر و شکاف طبقاتی اشاره می‌کند، بحران بانکی از یک و ارزش پول ملی از سوی دیگر، موقعیت اقلیت‌ها، بحث خشونت و مدارا و همه این‌ها، مثل نقل و نبات در فضای اجتماعی و سیاسی موجب چالش‌هایی گاه عمیق‌تر ازآن‌چه فکرش را بکنیم شده است.

اما چه چیزی در حال حاضر حلقه مفقوده ملت است؟‌ به باور من، ما ایرانیان، نیازمند بسیار موارد مختلف هستیم اما چند پارامتر و مولفه مشخص، می‌تواند بازگو کننده اصل ماجرا باشد. سه چالش اساسی، ذهن افکارعمومی را به خود مشغول کرده است که می‌توان آن‌را در مثلث نوسازی، تجدد و غرور خلاصه کرد. سه مساله‌ای که نبود قدرتمند آن در عرصه سیاستگذاری، موجب تشویش اذهان عمومی شده است.

تصور تخریب، چه محیط زیست باشد، چه کمبود آب، چه تخریب یک خانه قاجاری یا میراث تاریخی، چه اقتصادی ویران، نیاز به یک «نوسازی» را پیش کشیده است که در شعارهای بسیاری از مردم، به دنبال نمادی برای آن بوده‌اند، چه ممکن است به آن نماد انتقاد فراوانی به لحاظ تاریخی هم وارد باشد، اما تا زمانی که بدیلی برای آن یافت نشود، نمی‌توان از این نیاز چشم پوشید.

مساله دوم، تجدد است. برخی استدلالات کهنه، و نگاه به عقب به معنای توسعه نیافتگی، موجب ناامیدی شده است. دنبال‌کردن تجدد لزوما قرار نیست به سنت‌گریزی ختم شود و از این نظر اتفاقا چالشی میان آن و نگاه به رسم و رسومات نیست. تجدد بومی مردم ایران، می‌تواند از نگرش عقلی، نگاه به جهان و ارتباط هرچه بیشتر با فضای بین‌المللی منشاء‌ بگیرد.

و مساله سوم، غروری ست که برای برخی از مردم که شمار آن‌ها هم کم نیست، به نظر می‌رسد زیر سوال رفته است. برای غرور نیاز به چهره‌های تازه و امروزین، و افزون بر آن، چهره‌های ملی کهن داریم. از این نظر، چهره‌سازی مثبت از گذشته و حال، قهرمان‌سازی ملی که بتواند خود را با فضای تازه تطبیق دهد از نیازهای مبرم جامعه ماست. از سوی دیگر، این غرور تبلیغاتی تمام ماجرا نیست. ما نیاز داریم که این غرور را در فضای فعلی، با مفاهمه با جهان مدرن و ارزش‌های امروزین هم‌تراز کنیم.

نیاز ایران به جریاناتی که بتوانند این سه را با هم، چه متبلور شدن در شخص، چه حزب، چه جریان سیاسی متمرکز، یا دموکراتیک، تجسم بخشند، روزافزون است. اگر نگران ایرانیم، لازم است تلاش کنیم این چهره، تا می‌تواند دموکراتیک‌تر، مدرن‌تر و غرورآفرین‌تر باشد. اصلاح‌طلب واقعی، کسی است که در این زمینه، بتواند «کار را جمع کند.»

In this article

Join the Conversation

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.