محمدرضا جلایی‌پور: چرا امید اجتماعی کم شده است؟

چرا امید اجتماعی‌مان کم‌تر شده است؟ محمدرضا جلائی‌پور متن سخنرانی در همایش «امید اجتماعی در ایران»، ۸ اسفند، دانشگاه علامه طباطبایی

✅ این جستار می‌کوشد پاسخی انضمانی به این پرسش پیشنهاد بدهد: چرا علی‌رغم بهبود نسبی بسیاری از روندهای کلان و گشایش نسبی (و نه کافی) در اغلب حوزه‌ها به نسبت قبلِ ۹۲، براساس نظرسنجی‌ها امید به آینده و امید اجتماعی کاهش پیدا کرده است؟ مراد از امید اجتماعی در این گفتار «باور اکثر افراد جامعه به امکان بهبود وضعیت مطلوب‌های اجتماعی – از جمله دموکراسی، عدالت، آزادی، رفاه، نظم و امنیت – در آینده در اثر مداخله‌ی جمعی فعالانه‌ی آن‌ها» است.

✅آیا وضعیت فعلی رضایت‌بخش است؟ روشن است که نه. در کشوری که بیش از سه میلیون گرسنه‌خواب، بیش از ۱۲ درصد فقیر مطلق، بیش از ۳۰ درصد فقیر نسبی، بیش از سه میلیون معتاد، بیش از سه میلیون بیکار و بیش از ۱۲ میلیون حاشیه‌نشین زندگی می‌کنند و در معرض چند ابرچالش اقتصادی، از جمله بحران بانکی، بحران صندوق‌های بازنشستگی، بحران بیکاری، بحران زیست‌محیطی و بحران آب است و شکاف طبقاتی رو به افزایش است شرایط اقتصادی رضایت‌بخش نیست. در کشوری که انتخابات، نهادهای نمایندگی اقشار متکثر اجتماعی، رسانه‌ها و احزابش چندان آزاد نیست، انواع تبعیض حقوقی و حقیقیِ مبتنی بر جنسیت و باورهای دینی و سیاسی ریشه‌دار است، رهبران یکی از نیروهای بزرگ سیاسی‌اش در حصر خانگی و رسانه‌ای‌اند و در معرض احتمال لغو برجام و تهدیدهای اقتصادی، سیاسی و نظامی خارجی قرار دارد وضعیت سیاسی نیز رضایت‌بخش نیست.

✅اما سوال این‌جاست که چرا علی‌رغم گشایش‌ها و بهبودهای نسبی (گرچه ناکافی) نسبت به سال ۹۲، امید اجتماعی و امید به آینده کاهش یافته است؟ چرا علی‌رغم مثبت بودن اغلب روندهای اصلی (بعد از سال ۹۲)، طبق نظرسنجی‌ها حدود ۸۰ درصد شهروندان ایران آینده را بهتر نمی‌بینند؟

✅در پاسخ به این پرسش به اختصار به پنج عامل که در بقیه سخنرانی‌ها کمتر مورد توجه بود اشاره می‌کنم:

۱️⃣ افزدون بیش از اندازه‌ی انتظارات توسط روحانی و پاسخ ندادن عملی به این سطح از انتظارات

۲️⃣ «کنشگری منفی» و «کمپین‌های منفی»

۳️⃣ چارچوب‌های قیاسیِ مع‌الفارق

۴️⃣ ضعف بازوی رسانه‌ای اصلاح‌جویان همزمان با خط مشی‌یا‌س‌افزای سه‌جبهه‌ی رسانه‌ای بزرگ

۵️⃣ ضعف «نهادهای امید» در میان اصلاح‌جویان و تعلل در پانزده اصلاح در اصلاح‌طلبی

In this article

Join the Conversation

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

1 comment

  1. نوسازی، تجدد و غرور – پندار پاسخ

    […] سرخوردگی‌ست. وزیر دولت از «زوال اجتماعی» خبر می‌دهد، کارشناس اجتماعی طرفدار دولت به میزان خودکشی‌ها، کاهش امید در کشور و فقر و شکاف […]